Een oosters tapijt wordt eerst gelezen aan zijn constructie, dan pas aan zijn patroon: materiaal van ketting en pool, knooptype, dichtheid, kleurstoffen, afwerking. Die lezing bepaalt hoe het gewassen, hersteld en bewaard wordt. Deze pagina stelt de families voor die wij in het atelier in Eigenbrakel (Braine-l’Alleud) ontvangen, vanuit Brussel en Waals-Brabant, met voor elk de aandachtspunten. De showroom ontvangt u op afspraak.
Voor welke tapijten: de grote families en hun onderhoud
Perzische stadstapijten: Tabriz, Isfahan, Nain, Keshan
De Tabriz (noordwesten van Iran) is geknoopt met de symmetrische knoop, in wol, soms verrijkt met zijde, op een katoenen ketting; medaillonpatronen of het « mahi »-motief. Hij is robuust en verdraagt goed het wassen met water. De Isfahan is zeer fijn geknoopt, in korkwol, vaak op een zijden ketting, met bloemmotieven van Safavidische inspiratie: aandachtig wassen en vlak drogen. De Nain herkent u aan zijn ivoorkleurige en blauwe fonds en aan de motiefcontouren die met zijde zijn benadrukt; zijn kwaliteiten worden aangeduid met het aantal draden van de ketting (« 9 La », « 6 La », « 4 La »). De Keshan (of Kashan) combineert dichte wol en een katoenen ketting, vaak in rood en blauw met een centraal medaillon; hij bestaat ook in zijde.
Ghoum en Hereke: de zijden tapijten
De Ghoum (Qom, Iran) is bekend om zijn tapijten in pure zijde, zeer fijn geknoopt, gesigneerd en met gevarieerde patronen. De Turkse Hereke, bij Istanbul, maakt zeer fijne zijden stukken met de symmetrische knoop, maar ook wollen tapijten. Zijde vraagt een kleurtest, weinig water, borstelen in de richting van de pool en geen enkele huishoudelijke vlekkenverwijderaar: de glans verandert met de richting van de vleug, en wrijven laat een spoor na.
Heriz en Kaukasische tapijten: de robuuste geometrische tapijten
De Heriz (Iraans Azerbeidzjan) is dik, met een groot hoekig medaillon, stevige wol op een katoenen ketting: een salontapijt gemaakt voor doorgang, dat grondig gewassen kan worden. De Kaukasische tapijten (Kazak, Shirvan, Kuba, Karabagh) zijn in wol op een wollen ketting, met geometrische motieven en frisse kleuren; antieke stukken verdienen een kleurstoftest en vlak drogen.
Kelims en platweefsels
Een kelim heeft geen pool: de wollen inslag vormt het dessin, met spleten bij elke kleurovergang. Anatolisch, Perzisch (Senneh) of Kaukasisch, hij is omkeerbaar en licht, maar het vuil dringt door tot in de inslag en sommige kleurstoffen lopen uit. Voorzichtig wassen, geen harde borstel, plat drogen.
Afghaanse en Turkmeense tapijten
Herkenbaar aan hun diepe roodtinten en hun « güls » (herhaalde achthoekige medaillons) zijn Afghaanse tapijten (Ersari, Beshir, Khal Mohammadi) en Beloetsj-tapijten van wol op een wollen ketting. Sommige zijn chemisch gebleekt om goudtinten te verkrijgen: de wol is dan brozer en het wassen moet zacht gebeuren.
Berbertapijten
De Beni Ouarain met dikke ongebleekte wol en zwarte ruiten, de kleurrijke Azilal of de Boucherouite uit stofresten zijn Marokkaanse hoogpolige tapijten. Ongebleekte wol vergeelt als ze slecht gespoeld of te traag gedroogd wordt; het drogen moet tot aan de basis van de lokken reiken.
Chinese tapijten
Peking, Ningxia en daarna de producties van de XXe eeuw: dikke wollen pool, vaak in reliëf gesneden rond de motieven (draken, bloemen, medaillons), effen fonds in blauw, ivoor of roze. Wassen is mogelijk; het reliëfwerk vraagt een delicate borsteling.
Getufte tapijten: niet te verwarren met een geknoopt tapijt
Een getuft tapijt wordt met een tuftpistool gemaakt: de lokken worden in een doek geschoten en daarna vastgezet met latex en een gelijmd rugdoek. Het heeft geen knopen en geen franjes die uit de ketting komen. De latex veroudert, verpoedert en geeft soms een geur af; onderdompelen is af te raden.
Hoe wij te werk gaan om te identificeren en te adviseren
1. De achterkant lezen
De rug van een handgeknoopt tapijt toont het dessin, knoop per knoop, en de regelmaat van het werk. Een gelijmd doek wijst op een getuft tapijt; een zeer regelmatige achterkant en een aangenaaide franje wijzen op een machinaal tapijt.
2. Materiaal van de ketting en de pool
Katoen, wol of zijde voor de ketting; wol, zijde, kork of viscose voor de pool. De aanraking, de glans en het uitzicht van de franjes geven richting, een test vult aan indien nodig. Viscose die als « zijde » verkocht wordt, komt vaak voor en verandert alles voor het onderhoud.
3. Soort knoop en dichtheid
Symmetrische (Turkse) of asymmetrische (Perzische) knoop, aantal knopen per vierkante decimeter: deze elementen situeren de herkomst en de fijnheid, en bepalen de methode van herweven bij een restauratie.
4. Kleurstoffen en patina
Plantaardige of synthetische kleurstoffen, abrash, verkleuring door de zon, chemisch « gewassen » tapijt: evenveel aanwijzingen over de ouderdom en over de voorzichtigheid die bij het wassen geboden is.
5. Toestand van de structuur
Franjes, randen, broze ketting, versleten zones, motten, oude herstellingen. Wij bepalen wat onder reiniging, onder herstelling van de boorden of onder restauratie valt.
6. Onderhoudstips
Reinigingsfrequentie, het tapijt draaien, stofzuigen zonder draaiende borstel op de franjes, ondertapijt, propere en droge opslag, controle op motten.
Wat u moet onderscheiden: dagelijks onderhoud, reiniging, herstelling, restauratie
Elke tapijtfamilie vraagt een andere zorg. De tabel vat de meest voorkomende aandachtspunten samen. Een voorbeeld: de reiniging van een kelim in video, een platweefsel dat anders gewassen wordt.
| Familie | Reiniging | Frequente herstelling | Restauratie |
|---|---|---|---|
| Perzische in wol (Tabriz, Keshan, Heriz) | Wassen met water na kleurtest | Katoenen franjes, randen | Versleten zones, mottengaten |
| Zijde (Ghoum, Hereke, fijne Naïn) | Zacht wassen, plat drogen | Zijden franjes | Zeer fijn herweven, kleine zones |
| Kaukasische, Afghaanse, nomadische | Voorzichtig wassen, plat drogen (wollen ketting) | Wollen randen, uiteinden | Gaten, ontbrekende boorden |
| Kelims | Voorzichtig wassen, geen harde borstel | Afwerking van de uiteinden | Herweven van de inslag in de spleten |
| Berbers, hoogpolig | Lang ontstoffen, volledig drogen | Boorden, vlechten | Ontbrekende lokken |
| Getuft | Weinig water, snel drogen | Aangenaaide franjes | Zelden verantwoord |
In Brussel en Waals-Brabant
De showroom en het atelier bevinden zich in Eigenbrakel (Braine-l’Alleud), avenue Léon Jourez 77, op afspraak; het is ons enige adres. Wij adviseren en onderhouden de oosterse tapijten van de 19 gemeenten van Brussel, waaronder Ukkel, Elsene en Woluwe, en van Waals-Brabant: Waterloo, Waver, Ottignies-Louvain-la-Neuve, Nijvel. Voor een behandeling worden de ophaalmodaliteiten en de termijn op de offerte vermeld.
Uw aanvraag voorbereiden
Of u nu een tapijt wilt laten identificeren, het wilt laten onderhouden of een bezoek aan de showroom wilt voorbereiden, schrijf naar lagaleriedutapis1815@gmail.com met:
- een foto van het volledige tapijt bij daglicht;
- een scherpe foto van de achterkant, die meer zegt dan de voorkant;
- een close-up van de franjes, van een rand en van de beschadigde zones;
- de afmetingen in centimeter;
- wat u weet over de herkomst en de geschiedenis van het stuk;
- uw gemeente.
De identificatie dient om de juiste zorg te kiezen. De stukken die in de showroom te zien zijn, bevestigt u best vóór uw verplaatsing.
Vraag een gratis offerte aan 0471 41 77 22 Foto’s per e-mail
Uw vragen
Zijn ophaling en levering echt gratis?
Ja. Advies en offerte zijn gratis, en zodra de offerte is aanvaard, zijn ook de ophaling en de levering aan huis gratis, in Waals-Brabant, Brussel en Vlaams-Brabant.
Hoe weet ik of mijn tapijt handgeknoopt of machinaal is?
Draai het om. Bij een handgeknoopt tapijt leest u het dessin knoop per knoop op de achterkant, met lichte onregelmatigheden, en lopen de franjes door in de kettingdraden. Bij een machinaal tapijt is de achterkant zeer regelmatig en zijn de franjes aangenaaid. Een getuft tapijt toont een gelijmd doek.
Hoe onderscheid ik echte zijde van viscose?
Zijde heeft een glans die verandert volgens de richting van de pool en voelt fris aan; viscose is glanzender, slapper en wordt platgedrukt. De prijs en het etiket volstaan niet: stuur een foto van de franjes en van de achterkant, een test in het atelier geeft uitsluitsel bij twijfel.
Kan een zijden tapijt in een woonkamer liggen?
Ja, buiten de drukke doorgangszones en beschut tegen rechtstreeks zonlicht. Zijde slijt sneller dan wol onder de voetstappen en laat afdrukken na onder meubels. Een ondertapijt en een regelmatige rotatie verlengen de levensduur.
Wat betekent « abrash » bij een oosters tapijt?
Dat zijn de tintverschillen binnen eenzelfde kleur, in banden, die te wijten zijn aan de opeenvolgende verfbaden van de wol. Het is een kenmerk van ambachtelijke tapijten, geen gebrek.
Zijn kelims kwetsbaar?
Ze zijn licht en omkeerbaar, maar minder beschermd dan een tapijt met pool: het vuil bereikt de inslag, de spleten gaan met de tijd open en de uiteinden rafelen uit. Een afwerking van de uiteinden en een voorzichtige wasbeurt houden ze lang in goede staat.
Is een ondertapijt nodig onder een oosters tapijt?
Op een harde vloer wel: het voorkomt schuiven, dempt de voetstappen en vermindert de slijtage van de rug. Kies een ademend ondertapijt dat bij de vloer past en reinig regelmatig eronder om motten in het oog te houden.
Kunt u mij de waarde van mijn tapijt zeggen?
Wij geven geen waardeschatting op basis van een foto of een herkomstnaam. Wij identificeren de constructie en de toestand van het tapijt om u de gepaste zorg aan te raden; voor een waardebepaling wendt u zich tot een erkende expert.
Komt u het tapijt aan huis ophalen?
Ja, gratis na aanvaarding van de offerte, op afspraak, in Waals-Brabant, Brussel en Vlaams-Brabant: het tapijt wordt opgerold en beschermd, gereinigd of hersteld in ons atelier in Eigenbrakel (Braine-l’Alleud) en daarna op afspraak teruggebracht. U kunt het ook zelf in het atelier afgeven. Alles staat uitgelegd op onze pagina ophaling aan huis.