Een gat in het midden van het veld, een slijtplek voor de zetel, een scheur aan een uiteinde, een rand die loskomt: schade aan een tapijt groeit nooit vanzelf dicht. Elke stap over een verzwakte plek maakt het probleem groter. Een tapijt herstellen op tijd voorkomt dat een kleine ingreep een grote restauratie wordt.
La Galerie du Tapis 1815 herstelt en restaureert oosterse en Perzische tapijten in het atelier in Eigenbrakel, van een eenvoudige versteviging tot het herknopen van ontbrekende delen in de oorspronkelijke kleuren. Het begin is altijd hetzelfde: foto’s, een diagnose en een gratis voorstel.
Herstellen: gaten, slijtplekken, scheuren en losse randen
Herstellen betekent de schade stoppen en het tapijt opnieuw stevig en bruikbaar maken. Een gat wordt gedicht door nieuwe kettingdraden en inslag aan te brengen en de opening op te vullen, zodat de randen van het gat niet verder uitrafelen. Een slijtplek waar de pool tot op de ketting is weggesleten, wordt verstevigd zodat de knopen eromheen niet loslaten. Een scheur wordt gesloten door ketting en inslag opnieuw met elkaar te verbinden. Een losse rand wordt opnieuw vastgezet en omwonden.
Dit soort werk is vaak dringend. Een los uiteinde verliest rij na rij knopen bij elke stofzuigbeurt, en een scheur in de ketting loopt bij elke stap verder. Hoe vroeger de herstelling, hoe kleiner de ingreep. Voor franjes en zelfkanten leest u meer op de pagina franjes herstellen.
Restauratie: herknopen, herweven en kleuren opzoeken
Een tapijt restauratie gaat verder dan een herstelling. Het doel is niet alleen stevigheid, maar ook het herstel van het beeld: het ontbrekende deel wordt opnieuw geknoopt of geweven in het motief, de kleuren en de techniek van het origineel.
Herknopen gebeurt op nieuwe kettingdraden die in het tapijt worden ingezet. Knoop per knoop, rij per rij, volgens het motief dat de omliggende zones aangeven, met dezelfde knooptechniek en een vergelijkbare dichtheid. Herweven geldt voor kelims en voor de platte delen aan de uiteinden van geknoopte tapijten: de inslag wordt opnieuw ingeweven in het patroon.
Het opzoeken van de kleuren is een werk op zich. Een tapijt dat tientallen jaren oud is, heeft kleuren die zacht zijn geworden door licht en gebruik. Nieuwe wol moet daarbij aansluiten, anders springt het herstelde deel in het oog. Wij vergelijken garens bij daglicht met het tapijt zelf en kiezen wol die qua tint, glans en dikte past. Voor zijden tapijten gebeurt hetzelfde met zijde.
Wanneer loont het de moeite?
Niet elk tapijt vraagt een volledige restauratie, en niet elk tapijt verdient er een. Enkele overwegingen helpen om te kiezen:
- Een handgeknoopt oosters tapijt met een stevige ketting en een gezonde pool loont bijna altijd om te herstellen: de schade is plaatselijk, de rest van het stuk is goed.
- Een tapijt met emotionele waarde, een erfstuk of een reisherinnering, verdient een herstelling ook als het geen zeldzaam stuk is. Hier telt de betekenis.
- Een tapijt met een algemeen versleten pool, waar de ketting overal zichtbaar wordt, is beter gebaat bij een versteviging van randen en uiteinden dan bij een restauratie van één zone.
- Een machinaal gemaakt tapijt wordt zelden gerestaureerd; een eenvoudige herstelling van de rand kan wel.
Wij zeggen u eerlijk wat wij aanraden. Soms is een gedeeltelijke ingreep de verstandigste keuze: de schade stoppen, het tapijt gezond houden en de restauratie laten voor wat ze is.
Wat een goed herstel kenmerkt
Een goed uitgevoerde herstelling ziet u pas als u ernaar zoekt. De nieuwe kettingdraden hebben dezelfde spanning als de oude, zodat het tapijt plat blijft liggen en geen bobbel of golf vormt. De knopen hebben dezelfde dichtheid en dezelfde richting als de omliggende rijen. De kleuren sluiten aan bij de verouderde tinten van het tapijt, niet bij de kleur die het tapijt ooit gehad heeft. De pool is op dezelfde hoogte geschoren. Aan de achterkant loopt het patroon door en zijn de nieuwe draden netjes afgewerkt.
Een slecht herstel herkent u daarentegen meteen: een lap die aan de achterkant is gekleefd of genaaid, een gat dat met vulmateriaal is dichtgemaakt, een felgekleurd vlak dat niet past, of een randje dat met machinestiksel is vastgezet. Zulke ingrepen zijn moeilijk ongedaan te maken en verlagen de waarde van het stuk. Een handgeknoopt tapijt herstellen gebeurt met de hand, met wol of zijde, met naald en knoop.
Verloop
Stuur foto’s van het volledige tapijt, van de achterkant ter hoogte van de schade en van elke beschadigde zone van dichtbij, liefst met een voorwerp ernaast dat de grootte aangeeft. Vermeld de afmetingen van het tapijt en, indien gekend, het materiaal en de herkomst. U ontvangt een gratis voorstel waarin staat wat wij aanraden: herstellen, restaureren of een combinatie, eventueel samen met een reiniging zoals beschreven op de pagina tapijt laten reinigen.
Na uw akkoord wordt het tapijt in het atelier in Eigenbrakel onderzocht en behandeld. Vaak wordt het vooraf gereinigd, zodat de ware kleuren zichtbaar zijn en de nieuwe wol juist kan worden gekozen. Voor Perzische stukken met gevoelige kleuren leest u ook de pagina Perzisch tapijt reinigen.
Uw vragen
Blijft een herstelling zichtbaar?
Bij een goed herstel moet u ernaar zoeken. Nieuwe wol wordt gekozen bij de verouderde kleuren van het tapijt, en knoopdichtheid en poolhoogte worden gevolgd. Bij zeer fijne stukken kan een geoefend oog het verschil nog zien.
Moet het tapijt gereinigd worden vóór een herstelling?
Meestal wel. Vuil verbergt de echte kleuren en maakt de keuze van de wol onzeker. Zwakke zones worden wel eerst verstevigd vóór het wassen.
Kunnen mottengaten hersteld worden?
Ja, na een mottenbehandeling. De kale zones worden verstevigd of herknoopt, afhankelijk van de grootte en van wat het tapijt verdient.
Herstelt u ook kelims?
Ja. Bij een kelim worden scheuren gesloten, randen opnieuw afgewerkt en ontbrekende delen herweven in het patroon.
Kan een machinaal tapijt hersteld worden?
Een eenvoudige herstelling van een rand of een uiteinde is mogelijk. Een restauratie met herknopen heeft bij een machinaal tapijt zelden zin.
Voorstel op basis van foto’s
Stuur foto’s van de schade en de afmetingen van uw tapijt naar lagaleriedutapis1815@gmail.com of bel 0471 41 77 22. U ontvangt een gratis voorstel op basis van foto’s; het werk gebeurt in het atelier in Eigenbrakel, op afspraak. Wij antwoorden in het Frans; foto’s en vragen in het Nederlands zijn welkom.