Perzisch tapijt reinigen met respect voor kleuren en knopen

Perzische en oosterse tapijten: herkomst en weefsel

Perzische tapijten komen uit Iran: Tabriz, Isfahan, Nain, Qom, Kashan, Heriz, Bidjar, Hamadan en talloze dorps- en nomadentapijten. Elke streek heeft haar knooptechniek, haar motieven, haar knoopdichtheid en haar manier van afwerken. Een fijn stadstapijt met een korte pool op een katoenen ketting gedraagt zich anders in het water dan een dik nomadentapijt op een wollen ketting.

Onder de noemer oosters tapijt vallen ook Turkse tapijten en kelims uit Anatolië, tapijten uit de Kaukasus met hun geometrische motieven, Afghaanse en Turkmeense tapijten met hun diepe roodtinten, en tapijten uit India en Pakistan, vaak geknoopt naar Perzische voorbeelden. Voor de reiniging telt niet zozeer de naam als wel wat wij zien: het materiaal van pool en ketting, de verfstoffen, de knoopdichtheid en de staat van het stuk.

Kleuren die kunnen uitlopen

Het grootste risico bij het wassen van een oosters tapijt is kleurverlies: rood dat in een wit veld trekt, donkerblauw dat een lichte rand bevlekt. Dat gebeurt vooral bij bepaalde verfstoffen, bij tapijten die al eerder slecht gewassen zijn, en bij tapijten waarvan de kleuren al zijn aangetast door urine of vocht.

Daarom testen wij vóór het wassen de kleurvastheid, kleur per kleur, op een onopvallende plek. Blijkt een kleur gevoelig, dan passen wij de methode aan: een ander product, kouder water, kortere contacttijd, sneller spoelen en een droging die migratie tegengaat. Zo blijft een Perzisch tapijt reinigen een gecontroleerd proces en geen gok.

Natuurlijke en synthetische verfstoffen

Oudere tapijten zijn vaak geverfd met natuurlijke verfstoffen: meekrap voor rood, indigo voor blauw, plantaardige gele tinten, walnootschil voor bruin. Die kleuren verouderen mooi en geven de typische zachte schakeringen, de zogenaamde abrash, waarbij een veld lichtjes van toon verandert. Ze zijn meestal goed bestand tegen een zorgvuldige wasbeurt, maar sommige, vooral bepaalde rode en bruine tinten, verdienen extra voorzichtigheid.

Synthetische verfstoffen kwamen later en zijn niet allemaal even stabiel. Sommige zijn zeer vast, andere lopen uit bij het minste vocht. Aan het uitzicht alleen is dat niet altijd te zien. Daarom is de kleurtest de enige betrouwbare manier om te weten hoe een tapijt zal reageren.

Pool van wol of zijde, en kelims

De meeste Perzische tapijten hebben een wollen pool op een ketting van katoen of wol. Wol verdraagt een grondige wasbeurt goed, op voorwaarde dat temperatuur en wrijving beperkt blijven. Na een goede reiniging krijgt de wol haar glans en soepelheid terug.

Zijden tapijten, bijvoorbeeld uit Qom, Kashan of Isfahan, hebben een fijne pool die het licht anders weerkaatst volgens de kijkrichting. Zijde is gevoeliger voor water, voor wrijving en voor verkeerde producten. Een zijden tapijt wordt met de grootste omzichtigheid gewassen en plat gedroogd om glans en structuur te bewaren. Let wel: sommige tapijten die als zijde worden verkocht, hebben een pool van gemerceriseerd katoen of kunstzijde. De diagnose brengt dat aan het licht en bepaalt de methode.

Kelims en andere platte weefsels uit Perzië, Anatolië of de Kaukasus hebben geen pool. De inslagdraden dragen de kleuren en liggen bloot, en de randen en uiteinden komen sneller los. Voor een kelim worden de kleurtest en de verzorging van de randen dus dubbel belangrijk.

Mottenbehandeling

Motten zijn de stille vijand van een wollen tapijt. De larven voeden zich met de wol, bij voorkeur op plekken waar het tapijt niet wordt betreden: onder een kast, onder een zetel, in een opgerold tapijt in de kelder of op zolder. U merkt het aan kale plekken waar de ketting zichtbaar wordt, aan fijne korreltjes en zijdeachtige draadjes aan de achterkant, of aan vlindertjes die uit het tapijt opvliegen.

In het atelier worden aangetaste tapijten grondig gereinigd en behandeld tegen motten, zodat eieren en larven verdwijnen en het tapijt beschermd is. Aangevreten zones kunnen daarna worden hersteld of herknoopt; zie de pagina tapijt herstellen en restauratie. Hebt u een tapijt dat lang opgeborgen is gebleven, laat het dan controleren vóór u het opnieuw in huis legt.

Verloop

Stuur ons foto’s van het volledige tapijt bij daglicht, van de achterkant van een hoek, van de franjes en van elke zone die u zorgen baart. Vermeld de afmetingen en, indien gekend, het materiaal en de herkomst. U ontvangt een gratis voorstel met de aangeraden zorgen: reiniging, mottenbehandeling, herstelling van franjes of randen, en de praktische regeling voor het atelier in Eigenbrakel.

Na uw akkoord volgen de diagnose in het atelier, de kleurtest, het ontstoffen, het wassen, het spoelen en de gecontroleerde droging, zoals beschreven op de pagina tapijt laten reinigen. Franjes die aan vervanging toe zijn, worden hersteld zoals uitgelegd op de pagina franjes herstellen.