Een tapijt gaat niet op één manier kapot. Franjes, zelfkant, motten, brandplek, gat, verschoten kleur, slijtage, oude vlek: elke schade heeft haar oorzaak, haar tekenen en haar antwoord. Deze pagina overloopt ze één voor één. Telkens leest u hoe u de schade herkent, wat het atelier van La Galerie du Tapis 1815 in Eigenbrakel eraan doet, en wanneer het de moeite loont.
Het uitgangspunt blijft overal hetzelfde: een herstelling stopt de schade, een restauratie gaat verder en geeft het tapijt zijn materiaal en zijn tekening terug. In alle gevallen zeggen wij wat kan, wat zichtbaar zal blijven en wat u beter niet laat doen. Kunt u het stuk moeilijk verplaatsen, dan is een ophaling aan huis mogelijk, op afspraak.
Versleten of afgerukte franjes
Hoe u het herkent: de franjes zijn ongelijk, korter, in de war of plaatselijk verdwenen. In een verder stadium begint de laatste rij knopen uit te vallen.
Wat het atelier doet: franjes zijn de uiteinden van de kettingdraden, geen aangenaaide versiering. Eerst wordt het uiteinde gezekerd, zodat er geen enkele knoop meer kan loskomen. Daarna worden, naargelang het stuk, de kettingdraden verlengd en nieuwe franjes geknoopt, of wordt het uiteinde opnieuw afgewerkt zoals het oorspronkelijk was. Zie de pagina franjes herstellen.
Wanneer het loont: bijna altijd, en liefst zo vroeg mogelijk, omdat deze herstelling de rest van het tapijt beschermt.
Losgekomen zelfkanten
Hoe u het herkent: langs de lange zijden is de omwonden wol verdwenen, de buitenste kettingdraden liggen bloot, de inslag vormt lussen, de rand golft.
Wat het atelier doet: de buitenste kettingdraden worden verstevigd of vervangen, waarna de rand met de hand opnieuw wordt omwonden, in wol die zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke aansluit, over de volledige beschadigde lengte. Knopen die langs de rand verdwenen zijn, worden vooraf herknoopt.
Wanneer het loont: zodra de eerste centimeters open liggen; een gedeeltelijk vernieuwde rand kan in kleur verschillen van het oude deel.
Motten
Hoe u het herkent: plekken waar de pool tot op de ketting is weggevreten, vaak onder een kast, langs een plint of aan de achterkant; fijne zijdeachtige kokertjes, een poederige neerslag, soms larven.
Wat het atelier doet: eerst een mottenbehandeling, dan een volledige wasbeurt om eieren, larven en alles wat hen aantrekt weg te halen; een tapijt herstellen terwijl de motten er nog in zitten, heeft geen zin. Daarna worden de kaalgevreten zones hersteld of herknoopt als de ketting intact is, en als een gat behandeld als de ketting doorbroken is. Zie ook de pagina Perzisch tapijt reinigen.
Wanneer het loont: als de aangetaste oppervlakte beperkt blijft in verhouding tot het tapijt. Bij een stuk dat overal is aangevreten, stellen wij dikwijls alleen een versteviging voor, en dat zeggen wij vooraf.
Brandplekken
Hoe u het herkent: een zone waar de pool is verschroeid, zwart geworden, gesmolten of hard, na een vonk uit de open haard, een sigaret, een kaars of een strijkijzer. Bij wol wordt de vezel broos; bij zijde of viscose smelt zij.
Wat het atelier doet: is alleen het topje van de pool geraakt, dan kan plaatselijk scheren en borstelen volstaan, met op die plek een iets kortere pool. Zijn de knopen vernield, dan worden ze verwijderd en opnieuw geknoopt in het motief. Is ook de ketting aangetast, dan wordt de plek als een gat behandeld.
Wanneer het loont: een kleine brandplek op een handgeknoopt tapijt herstelt goed. Bij diep verschroeide wol kan een lichte tint blijven; een gesmolten vezel moet bijna altijd herknoopt worden.
Gaten en scheuren
Hoe u het herkent: een doorlopend verlies van materiaal met onregelmatige randen, of een scherpe spleet die de inslag of de ketting volgt.
Wat het atelier doet: bij een gat herstellen wij eerst de basis: nieuwe kettingdraden in de richting van het tapijt gespannen, nieuwe inslag om ze te verbinden. Daarna worden de knopen één voor één opnieuw gelegd in het motief, met wol of zijde die in kleur, dikte en twist bij het tapijt past. Dat is herknopen; bij kelims spreekt men van herweven. Bij een scheur worden ketting en inslag steek voor steek opnieuw verbonden vóór de ontbrekende knopen worden aangevuld.
Wanneer het loont: op een handgeknoopt tapijt met een gezonde structuur rond de schade, bijna altijd. Wij beloven geen onzichtbaarheid: nieuwe wol heeft het patina van oude wol niet. Lees ook tapijt herstellen en restauratie.
Verschoten of uitgelopen kleuren
Hoe u het herkent: een lichtere baan voor het raam, een veld dat zijn diepte heeft verloren, of omgekeerd een rood dat in een ivoorkleurig veld is getrokken na een wasbeurt thuis of een waterschade.
Wat het atelier doet, eerlijk gezegd: een kleur die door de zon is verschoten, is in de vezel zelf veranderd; geen enkele wasbeurt brengt haar terug. Een uitgelopen kleur wordt door een wasbeurt in het atelier met een aangepaste methode soms verzacht, soms niet. Wij testen elke kleur, wassen zonder te verergeren en herknopen soms een te sterk verkleurde zone in de tint van de omgeving; nooit bijwerken met verf.
Wanneer het loont: wanneer de verkleuring plaatselijk is en het tapijt een herknoping verdient. Anders raden wij aan het tapijt te draaien, het uit de rechtstreekse zon te houden en het patina te aanvaarden.
Slijtage van de wol
Hoe u het herkent: de pool is dunner geworden op een looppad; tegen het licht schijnt de ketting lichter door; de tekening is alleen nog aan de overblijvende knopen te lezen.
Wat het atelier doet: twee wegen. Herknopen, knoop per knoop, om de pool terug te geven; dat is lang werk en het resultaat hangt af van de oppervlakte. Of de basis verstevigen zonder te herknopen, om de slijtage te stoppen en het tapijt bruikbaar te houden.
Wanneer het loont: een volledige herknoping van een grote zone heeft alleen zin bij een stuk met een grote technische of emotionele waarde. Bij de andere is een versteviging en een aanvaarde slijtage vaak de verstandigste keuze.
Oude vlekken
Hoe u het herkent: een donkere of vergeelde plek, vaak met een kring errond, soms met een geur. Wijn, koffie, urine van een huisdier, kaarsvet, inkt, of water dat het stof heeft verplaatst.
Wat het atelier doet: na het ontstoffen en de kleurtest wordt de vlek plaatselijk behandeld, gevolgd door een volledige wasbeurt met zorgvuldig spoelen en plat drogen, zoals beschreven op de pagina tapijt laten reinigen. Een kring wordt met die volledige wasbeurt aangepakt, niet met een plaatselijke behandeling, die er vaak een tweede bij maakt.
Wanneer het loont: is de vlek vuil, dan haalt het wassen ze er meestal uit. Heeft ze de kleur van de wol zelf veranderd, oude urine, door warmte gefixeerde tannines, een bleekmiddel, dan is er geen vuil meer om weg te nemen, maar een gewijzigde kleur. Dat zeggen wij na het onderzoek, niet achteraf.
Uw vragen
Zijn ophaling en levering echt gratis?
Ja. Advies en offerte zijn gratis, en ophaling en levering aan huis zijn gratis zodra u de offerte goedkeurt, in Vlaams-Brabant, Brussel en Waals-Brabant. Zonder goedgekeurde offerte organiseren wij geen ophaling of levering.
Herstellen vóór of na het reinigen?
Kwetsbare franjes en zelfkanten worden vóór het wassen gezekerd, zodat ze in het water niet verder loskomen. Herknopen gebeurt meestal op een gewassen tapijt, omdat men geen kleur kiest onder een laag stof.
Blijft een herstelling zichtbaar?
Van ver zelden; van dichtbij vaak een beetje, vooral aan de achterkant. Nieuwe wol heeft het patina van oude wol niet. Wij streven naar een trouw en stevig herstel, niet naar een illusie.
Kunt u een in de zon verschoten tapijt zijn kleur teruggeven?
Nee. Een verschoten kleur is in de vezel veranderd en komt niet terug door te wassen. Soms kan een beperkte zone herknoopt worden in de tint van de omgeving; met verf werken wij nooit.
Herstelt u ook machinale tapijten?
Randen, uiteinden en een eenvoudige versteviging, ja. Herknopen knoop per knoop heeft meestal alleen zin bij een handgeknoopt tapijt.
Hoe weet ik of mijn tapijt een restauratie waard is?
Stuur foto’s van het volledige tapijt, de achterkant en de schade met een voorwerp als maatstaf. Wij zeggen u of de ingreep past bij de staat van het stuk, en zo niet, wat wij aanraden.
Haalt u het tapijt bij mij thuis op?
Ja, gratis na goedkeuring van de offerte, op afspraak, in Vlaams-Brabant, Brussel en Waals-Brabant: het tapijt wordt opgerold en beschermd, in het atelier in Eigenbrakel gereinigd of hersteld en daarna op afspraak teruggebracht. U kunt het ook zelf binnenbrengen. Alles staat op onze pagina ophaling aan huis.
Voorstel op basis van foto’s
Fotografeer de schade, de achterkant en het hele tapijt en mail de beelden met de afmetingen naar lagaleriedutapis1815@gmail.com of bel 0471 41 77 22. U ontvangt een gratis voorstel op basis van foto’s dat zegt wat kan en wat niet. Het atelier in Eigenbrakel ontvangt u op afspraak. Wij antwoorden in het Frans; foto’s en vragen in het Nederlands zijn welkom.