Zijden tapijt: wat u moet weten voordat u het laat reinigen

Een zijden tapijt onderscheidt zich door zijn fijnheid, zijn glans en kleuren die lijken te veranderen naargelang de kijkhoek. Het is ook een van de meest delicate textielstukken die een atelier kan binnenkrijgen. Vóór elke poging tot reiniging moet u weten om welke zijde het gaat, begrijpen hoe de vezel reageert en de paar handelingen kennen die, hoe goed bedoeld ook, onherstelbare schade kunnen aanrichten.

Een echt zijden tapijt herkennen

Niet alle glanzende tapijten die als « zijde » verkocht worden, zijn het ook. Onder benamingen als « kunstzijde », « art silk », « bamboezijde » of « plantaardige zijde » gaat meestal viscose, rayon of gemerceriseerd katoen schuil. Die vezels hebben een glans die op zijde lijkt, maar gedragen zich heel anders: viscose verliest haar sterkte wanneer ze nat is, zakt in, vergeelt en houdt gemakkelijk kringen over. Er bestaan ook wollen tapijten met zijdeaccenten, waarbij alleen bepaalde motieven in zijde geknoopt zijn, en tapijten waarvan de zijde op een katoenen ketting zit.

Enkele aanwijzingen geven een eerste idee: de fijnheid en dichtheid van het knoopwerk, fijne en gladde franjes wanneer de ketting zelf van zijde is, een achterkant die het patroon scherp weergeeft, een glans die verandert met de richting van de pool. Maar die aanwijzingen zijn soms misleidend, en de « brandtest » die op internet circuleert, is thuis niet aan te raden: hij beschadigt het tapijt, houdt brandgevaar in en blijft moeilijk te interpreteren. Het identificeren van het materiaal maakt deel uit van het onderzoek dat wij in het atelier uitvoeren en bepaalt de reinigingsmethode.

De grote families van zijden tapijten — Hereke, Kayseri, Ghoum, Kasjmir, China — hebben elk hun eigen kenmerken op het vlak van knopen, verven en afwerking; onze pagina Oosterse tapijten stelt de belangrijkste herkomsten voor die wij binnenkrijgen.

Waarom zijde een andere aanpak vraagt

Een fijne en gevoelige eiwitvezel

Zijde is, net als wol, een vezel van dierlijke oorsprong die uit eiwitten bestaat. Ze is echter veel fijner en gladder: haar glans komt van het regelmatige oppervlak van het filament. Alles wat dat oppervlak krast of ruw maakt, zoals het wrijven van een borstel of de slijtage van intensief gebruik, maakt zijde blijvend dof. De vezel verdraagt alkalische producten, warmte en langdurig vocht slecht, en is kwetsbaar wanneer ze nat is.

Verfstoffen die kunnen uitlopen

Zijden tapijten zijn vaak heel kleurrijk, met diepe rode, blauwe en zwarte tinten. Sommige verfstoffen zijn niet goed bestand tegen water: bij een trage droging lopen ze uit naar de lichte zones en veroorzaken ze vlekken die niet meer te herstellen zijn. Daarom begint een degelijke reiniging altijd met een test van de kleurvastheid, en daarom wast u een zijden tapijt nooit « eventjes » in een hoekje.

Een structuur die noch gewicht noch stilstaand water verdraagt

Met water doordrenkte zijde is zwaar en kwetsbaar. Een doorweekt zijden tapijt aan één kant optillen, uitwringen, verdraaien of ophangen komt neer op trekken aan de ketting en het stuk definitief vervormen. Het drogen moet plat gebeuren, in een gecontroleerde omgeving, zonder directe warmtebron.

Fouten die u thuis beter vermijdt

• Een shampoo voor vast tapijt, een reinigingsschuim of een universele vlekkenverwijderaar gebruiken: die producten zijn vaak alkalisch en laten resten achter die de zijde dof maken.
• Een stoomreiniger gebruiken: warmte en vocht zijn de twee dingen die zijde het minst verdraagt; dat geldt ook voor wol.
• Een vlek wrijven met een borstel of een schuurspons: het oppervlak van de vezel blijft voorgoed getekend.
• Een grote zone nat maken en traag laten drogen: kringen, uitlopende kleuren en een schimmelgeur komen vaak voor.
• Drogen in de zon, op een radiator of met de haardroger: de warmte verzwakt de vezel en fixeert de kringen.
• Stofzuigen met een roterende borstel (turboborstel): die trekt de fijne vezels los en rafelt de franjes. Kies liever het gladde mondstuk, op laag vermogen, in de richting van de pool.
• Bleekwater, ammoniak of eender welk « blekend » product gebruiken: ze vernietigen de vezel en de verfstoffen.

Eerste handelingen bij een vlek

Wordt er een vloeistof gemorst, dep dan onmiddellijk met een propere witte doek of onbedrukt keukenpapier, van buiten naar binnen, zonder te wrijven en zonder een product toe te voegen. Verwijder vaste stoffen voorzichtig met de achterkant van een lepel. Noteer wat er gemorst werd en wanneer: die informatie helpt ons de methode te kiezen om de vlek te verwijderen. Neem een foto en contacteer ons snel; een verse vlek laat zich veel beter behandelen dan een oude. Onze gids Vlek op een oosters tapijt: wat doen vóór de diagnose? beschrijft die eerste handelingen in detail.

Hoe de reiniging in het atelier verloopt

Het reinigen van een oosters tapijt in zijde volgt een reeks stappen die op het stuk zijn afgestemd:

1. Onderzoek van het materiaal, de structuur, de franjes, vroegere herstellingen en de vlekken, met een test van de kleurvastheid op een onopvallende plek.
2. Grondig ontstoffen, om de schurende deeltjes tussen de knopen te verwijderen vóór elk contact met water.
3. Wassen met de hand, met zachte producten gekozen voor eiwitvezels, zonder agressief borstelen, in de richting van de pool.
4. Zorgvuldig spoelen, zodat er geen enkel residu in de vezel achterblijft.
5. Plat drogen, gecontroleerd, zonder directe warmte, gevolgd door een afwerking die de pool zijn richting en glans teruggeeft.

Zijn de zijden franjes versleten of is een rand losgeraakt, dan kan de herstelling van de franjes en randen tijdens hetzelfde verblijf in het atelier gebeuren, na akkoord over de offerte.

Een zijden tapijt dagelijks onderhouden

• Leg het in een kamer met matige doorgang, weg van de eettafel en de ingangen.
• Vermijd rechtstreeks zonlicht, dat de verfstoffen ongelijkmatig verbleekt; draai het tapijt af en toe.
• Stofzuig zachtjes, zonder roterende borstel, in de richting van de pool; een zijden tapijt uitkloppen is niet aan te raden.
• Gebruik een dun en geschikt ondertapijt om de wrijving met de vloer en het schuiven te beperken.
• Controleer af en toe de achterkant: zijde is een eiwitvezel en trekt ook motten aan; een mottenbehandeling kan overwogen worden als u tekenen van aantasting vaststelt.
• Laat het stuk in het atelier reinigen wanneer de pool dof of grijs lijkt ondanks het stofzuigen, in plaats van te wachten tot een vlek het noodzakelijk maakt.

Wij ontvangen zijden tapijten uit de hele regio: raadpleeg onze pagina’s tapijt reinigen in Brussel en tapijt reinigen in Ukkel om de ophaling te regelen.

Veelgestelde vragen